[Verandering-parikel]
In het Chinees heb je geen woorden heeft voor verleden of toekomst. Bijvoorbeeld, er is geen Chinees woord voor
ging
(uit de zin
ik ging naar school
). Hetzelfde voor toekomstige woorden als
zal gaan
(uit een zin als
ik zal gaan
). Er zijn geen woorden voor.
In plaats daarvan gebruik je in het Chinees het woordje:
(
le
). Dit is een [Verandering-parikel]
Ik ga
We beginnen met
ik ga
, wat in het Chinees dan (vertaald)
ik gaan
zal worden omdat we in het Chinees geen enkelvoud van de werkwoorden hebben.
ik

gaan

Waar je heen gaat zet je er gewoon achter. Bijvoorbeeld naar school.
我去学校
wǒ qù xuéxiào
ik ga naar school

le
Allereerst stellen we het Chineze teken voor het partikel voor:
le
[verandering-partikel]

Nu gaan we het [Verandering-parikel] gebruiken. Dit zet je achteraan de zin en het veranderd dan de betekenis van de zin.
Ik kan me voorstellen dat dit allemaal vaag overkomt. Voor ons als Nederlanders is het ook vaag. Dit komt omdat de taalstructuur in het Chinees anders is. We kunnen hier niet enkel woordjes leren. We moeten ook de andere structuur leren begrijpen. Maar dat gaat lukken!
het is klaar
Allereerst de situatie
het is klaar
. Uitgangspunt is de zin van hierboven:
ik ga naar school
. We gaan in deze zin het
[verandering-partikel]
toevoegen. Het karakter
(
le
) voegen we achteraan de zin toe. De betekenis van de zin zal nu gaan veranderen.
Doordat we het [Verandering-parikel] er achteraan plakken krijgen we een andere zin. De betekenis is nu niet meer
ik ga naar school
, maar de betekenis van de zin is geworden:
De actie naar school gaan KLAAR!
Het is gedaan (afgerond/afgewerkt/uitgevoerd/afgesloten). Ofwel de
ik ga naar school KLAAR!
We geven hier dus echt aan dat het klaar is.
De nieuwe zin is in het Chinees de zin
我去学校了
(
wǒ qù xuéxiào le
), wat een op een vertaald wil zeggen
ik ga naar school
[verandering-partikel]
of duidelijker:
ik ga naar school [klaar]
. Dus in het Nederlands
ik ging naar school
. Het kan echter ook vertaald worden als
ik ben naar school geweesd
. Het Chinees maakt hierin geen onderscheid.
我去学校
wǒ qù xuéxiào
ik ga naar school

我去学校了
wǒ qù xuéxiào le
ik ging naar school

Let op, dat het
[verandering-partikel]
niet automatisch zegt dat iets
verleden tijd
is. En ook niet
toekomst
. Het vertelt alleen dat iets af is of net verandert.
het is anders dan eerst
We gaan naar de tweede betekenis van
le
kijken. Anders dan eerst.
We nemen een deur als voorbeeld. Een deur kan open of dicht staan. De verandering van status (van open naar dicht of andersom) zal niet veranderen als we het
[verandering-partikel]
gebruiken. We geven met het
[verandering-partikel]
enkel aan dat er een verandering heeft plaatsgevonden. We zeggen niets over de status van de deur zelf.
Het
[verandering-partikel]
geeft aan dat er een verandering is geweest. Als we het partikel gebruiken dan zeggen we dus:
De actie: deur is open KLAAR!.
Naar het Nederlands vertaald is dit dan
deur is open gegaan
of
de deur staat nu open
门开
mén kāi
de deur is open

门开了
mén kāi le
de deur is open gegaan

Het
[verandering-partikel]
wijzigt dus niet de status van het onderwerp. Geen verandering of iets open of dicht is. De deur wordt niet opeens geopend als we het
[verandering-partikel]
gebruiken. Het vertelt enkel dat er een verandering heeft plaatsgevonden.
Kortom
Het
[verandering-partikel]
zegt dus alleen dat er een verandering heeft plaatsgevonden.
Voorbeelden
Een voorbeeld maakt het wellicht duidelijker.
我明白
wǒ míngbai
ik begrijpen

我明白了
wǒ míngbai le
ik begrijp het nu

我饿
wǒ è
ik honger-hebben

我饿
wǒ è le
Ik heb honger gekregen

我喜欢中国菜
Wǒ xǐhuān Zhōngguó cài
Ik houd van Chinees eten

我喜欢中国菜了
Wǒ xǐhuān Zhōngguó cài le
Ik houd nu van Chinees eten

厕所在哪里
Cèsuǒ zài nǎlǐ
Waar is het toilet?

厕所在哪里了
Cèsuǒ zài nǎlǐ le
Waar is het toilet nu?